YAPAY ZEKA VE HUKUK

Hukuk

YAPAY ZEKA VE HUKUK

Yapay Zeka Nedir?

Dünyada yaşadığımız 21.yüzyıl için artık yapay zeka çağındayız diyebiliriz. 20. yüzyılda ilerleyen teknolojik gelişmeler sonucu artık 21.yüzyılda teknoloji ve yapay zeka hayatın her alanında karşımıza çıkmaktadır. Bu da yapay zekayı daha yakından tanımamızı gerektiren başlıca sebeplerden. Yapay zeka insan gibi problem çözme yeteneklerine sahip bir teknolojidir. Yapay zeka çalışırken insan zekasını taklit eder gibi görünür. Yapay zeka insan zekasının özgü yüksek bilişsel fonksiyonları veya otonom davranışları sergileyen bir yapay işletim sistemidir. Bu sistem, algılama, öğrenme, çoğul kavramları bağlama, düşünme, fikir yürütme, sorun çözme, iletişim kurma ve karar verme gibi yeteneklere sahip olmalıdır. Ayrıca, bu yapay zeka sistemi düşüncelerini tepkiyle belirtebilmeli ve bu tepkileri fiziksel olarak dışa vurabilmelidir. Yapay zeka çalışmaları sıklıkla insanın düşünme yöntemlerini taklit eden yapay algoritmalar geliştirmeye yöneliktir, ancak bununla sınırlı değildir. Öğrenebilen ve gelecekte insan zekasından bağımsız gelişebilecek bir yapay zeka kavramına doğru yeni yönelimler oluşmaktadır. Evet bu cümleden yola çıkarak birçok tanıtımını gördüğümüz robotlar ilk olarak aklımıza gelmektedir.

Yapay Zeka ve Hukuk

Teknolojinin gelişmesi ve hayatımızda yer edinmesiyle birlikte birçok alan bundan etkilendi ve buna bağlı olarak gelişme gösterdi. Bu gelişmeler sonucu birçok alanda yenilikler yaşandı. Yapay zekanın ortaya çıkması, geliştirilmesi ve artık yaşadığımız şu son dönemde robotların hayatımıza girmeye başlamasıyla birlikte yapay zeka birçok alanda dengeleri değiştirdi. Hukukta bu alanların başında gelmektedir. Hukuk sistemimizde artık yapay zeka hukuku, robot hukuku gibi çalışma alanları mevcut. Hukuk alanındaki yapay zeka uygulamalarını ise dosya inceleme, araştırma, dava tahmini, dökümanların hazırlanması olarak sayabiliriz. Bu uygulamalar Hukuk alanında birçok fayda sağlamaktadır.

Yapay Zekanın gelişmesi ile birlikte günümüzde en çok konuşulan mevzu robotlar. Robotlar artık iş yapabilecek mi? İnsanların işsiz kalmasına sebep olacak mı? Bu son zamanlarda üstünde en çok tartıştığımız konular. Peki gerçekten yapay zekalı robotların hayatımızın bir parçası olmasının ne tür zararları ile karşı karşıya olacağız?

Bu tartışmalar ışığı altında, yapay zekalı robotların hayatımızın bir parçası olması, farklı hukuki sorunları da beraberinde getirecektir. Acaba üretilen yapay zekalı bir robotun insan gibi verileri algılayıp karar verip uygulaması sonucu doğan zararlardan kim sorumlu olacaktır? Basit bir mutfak robotunda olduğu gibi satıcı ve üreticisi mi, yoksa algoritmayı oluşturan mı, programlayan mı, yoksa e-kişi olarak kabul edilecek robotun kendisi mi, yoksa kanuni temsilci sıfatıyla sahibi mi ya da hayvan tutucusunda olduğu gibi tutucusu mu veya araç işletenin sorumluluğunda olduğu gibi işleteni mi? Amerika Birleşik Devletleri’nde otomatik pilotla kendi kendine seyreden aracın yaptığı trafik kazası, yapay zekalı pilotun tır dorsesi ile gökyüzü ayrımını yapamamasına dayandırılmaktadır. Trafikteki insan hatalarını düşününce yapay zekalı pilotun bu ayrımı yapamaması önemsiz sayılabilir. Aracın sürücüsünün hayatını kaybetmesi ise yukarıdaki soruları haklı kılmaktadır. Bu ve buna benzer sorulara cevap aramaya ve hukuki altyapı çalışmalarına dünyanın gelişmiş ülkelerinde başlanmıştır. Avrupa Parlamentosu, aldığı bir kararda yapay zeka konusu ile ilgili bir ofisin kurulmasını, insan olarak kabul görmeyen ve görmeyecek olan yapay zekayla çalışan robotların, makinelerden ayrımını sağlayacak hukuki bir statünün oluşturulmasını, hukuk ve etik kurallarıyla bu alanın düzenlenmesini tavsiye etmektedir.

Bir robotun ise avukatlık yaptığına bir sanığın trafik cezasıyla ilgili mahkemede mücadele etmesine yardımcı olduğu daha önce Amerika Birleşik Devletleri’nde görüldü. Türünün ilk örneği olan bu mahkeme teknoloji dünyasından büyük ilgi gördü. Ancak DoNotPay tarafından geliştirilen dünyanın ilk robot avukatı, dolandırıcılık iddiaları nedeniyle dava edildi. iddialara göreyse bu yapay zeka hem hukuk kurallarına aykırı hem de alenen kullanıcıları kandırıyor.

Yasal düzenlemelere bakacak olursak ise 21 Mayıs 2024 tarihinde Avrupa Parlamentosu, dünyada yapay zeka kullanımına ilişkin kurallar getiren ilk yasal düzenleme olan, Avrupa Yapay Zeka Yasasını yaptı. Yeni yasa ile yüz tanıma amaçlı veri tabanı oluşturan sistemler de dahil olmak üzere insan haklarını tehdit eden yapay zeka uygulamaları yasaklanıyor. Ülkemizde ise Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na 24 Haziran 2024 tarihinde Türkiye’nin ilk Yapay Zeka kanun teklifi sunuldu. Kanun teklifi 8 maddeden oluşuyor. Kanun teklifinin kapsamı yapay zeka sistem sağlayıcıları, dağıtıcıları, kullanıcıları, ithalatçıları ve distribütörleri ile yapay zeka sistemlerinden etkilenen kişileri kapsıyor. Bu haliyle Avrupa Birliği Yapay Zeka Kanunu ile karşılaştırıldığında yurtdışında geliştirilen ve Türkiye’deki kullanıcılara sunulan yapay zeka sistemlerinin kanun kapsamında olup olmayacağı ise açık bir şekilde belirtilmiyor. Kanun teklifinde dikkat çeken bir diğer unsur, Türkiye’de ilk defa bir kanun teklifinde yapay zeka tanımına yer verilmesi. Kanun teklifi yapay zekayı şöyle tanımlanıyor: ‘‘İnsan benzeri bilişsel işlevleri yerine getirebilen ve öğrenme, mantık yürütme, problem çözme, algılama ve dil anlama gibi yeteneklere sahip bilgisayar tabanlı sistem.

Kaynakça

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/863695

https://www.webtekno.com/robot-avukat-donotpay-dava-edildi-h132877.html

https://turkiye.ai/turkiyede-ilk-defa-yasal-mevzuatta-yapay-zeka-tanimina-yer-verildi/

 

 

 

İlgili Gönderiler

Yorum gönder