Zihin Oyunları: Korku ve Anksiyete Denklemi
Sıla DEMİR
Biz insanların anne karnındaki ilk altı ayında hissetmeye başladığımız korku duygusu ve belirli farklılıklara sahip olmasına rağmen tek yumurta ikizleri gibi anılan anksiyete duygusunun, aslında çocukluğumuzdan bu yana nasıl hayatımızda olduğu, yönetimi ve birçok etkenini aşağıdaki birkaç satırda okuyacaksınız. İçsel dünyamızın rahatı için yapılması gereken en önemli adımlardan bir tanesi olan duygu tanıma farkındalığını edinmeniz dileğiyle.
Korku ve Anksiyetenin Önemi:
Kaygı ve korku, insanlığın hayatta kalmasında ve evriminde önemli bir rol oynayan çok önemli duygusal durumlardır. Tipik olarak uyarı görevi görürler, ancak aşırı veya kronik olarak ortaya çıktıklarında, özellikle anksiyete bozukluklarında, önemli sıkıntı ve ıstıraba yol açabilirler.
Korku ve Anksiyete Arasındaki İlişki:
Korku ve anksiyete, insan psikolojisinde önemli rol oynayan iki temel duygudur ve aralarındaki ilişki belirli farklılıklara sahip olmasıyla birlikte net bir biçimde ayrıştırılmaktadır.
Peki ya öyleyse bu iki benzer duygu nedir?
Korku:
Korku, ortaya çıkan bir tehlikeye verilen bir tepki olarak ortaya çıkar. Bu tehlike, gerçek veya algılanan bir durum olabilir ve korku genellikle “savaş ya da kaçış” tepkisi ile ilişkilidir. Yani korku fazlasıyla ilkel bir duygudur. Örneğin, vahşi bir hayvanın aniden ortaya çıkması durumunda korku hissini yaşarsınız. Korku, belirli bir uyaranla tetiklenir ve genellikle kısa süreli bir duygudur.
Anksiyete:
Anksiyete ise daha karmaşık bir duygudur ve genellikle farklı aralıklar veya potansiyel tehditler karşısında hissedilir. Bu duygu, stres ve baskı altında ortaya çıkar ve fiziksel semptomlar (kalp atışlarının hızlanması, titreme gibi) eşliğinde seyreder. Anksiyete, korkunun aksine daha uzun süre devam edebilir ve belirgin bir kaynak olmayabilir.
Korku ve Anksiyete Arasındaki Farklar
Bu iki duygu, insanın çevresine ve içsel durumlarına karşı gelişmeyi artıran evrimsel mekanizmalardır. Korku, anlık tehlikelere karşı hızlı bir tepki sağlarken; anksiyete, olası tehditlere karşı hazırlıklı olma durumunu pekiştirir. Tam olarak nasıl ayıracağımızı ise temel farklarla anlayabiliriz.
1. Kaynak:
Korku, belirli ve somut bir tehlikeye karşı ortaya çıkan bir tepki olarak ortaya çıkar. Örneğin, bir yılanla karşılaşmak korku hissini tetikler.
Anksiyete ise belirsiz ve genellikle olası tehditlere yönelik bir duygu durumudur. Kişi, belirgin bir tehlike olmaksızın endişe duyabilir.
2. Zamanlama:
Korku, aniden gelişen bir tepkidir ve genellikle tehlike anında ortaya çıkar. Bu duygu, tehlike ortadan kalktığında hızla geçer.
Anksiyete ise daha uzun süreli bir durum ve sürekli bir endişe hali olarak hissedilir. Kişi, gelecekteki olaylar hakkında endişe duyar.
3. Duygu Şiddeti:
Korku, genellikle daha yoğun ve ani bir duygudur. Tehlikeli bir durumla karşılaşıldığında hemen hissedilir ve vücutta hızlı değişimlere yol açar.
Anksiyete, korkuya göre daha düşük bir yoğunlukta ancak daha uzun süre devam eden bir endişe hali yaratır.
4. Fiziksel Belirtiler:
Her iki durumda da fiziksel belirtiler bulunur, ancak anksiyete daha geniş bir belirti aralığına sahiptir. Anksiyete, gerginlik, huzursuzluk, nefes darlığı gibi belirtilerle kendini gösterirken, korku genellikle daha ani fiziksel tepkilerle (kalp atışlarının hızlanması gibi) ortaya çıkar.
Korku ve Anksiyetenin Varlığını Hissetme ve Tanıma:
Korku ve anksiyete, farklı durumlar ve tetikleyicilerle ortaya çıkan duygulardır. İşte bu iki duygunun hangi miktarının nasıl ortaya çıktığı gerçeği:
Korkunun Ortaya Çıkma Durumları:
– Somut tehditler
– Aşırı stresli durumlar (fiziksel anlamda aşırı tehdit altında olma)
– Geçmiş deneyimler (travmatik olaylar vb.)
Anksiyetenin Ortaya Çıkma Durumları:
– Belirsizlik ve gelecek korkusu
– Gündelik hayatın stresleri
– Psikolojik faktörler
– Ekonomik ve sağlık sorunları
Çocuklukta Korku ve Anksiyete:
Temel Hususlar: Çocuklarda kaygıyı değerlendirirken ailesel etkiler, gelişim aşamaları ve kültürel bağlamlar dahil olmak üzere çeşitli faktörler dikkate alınmalıdır.
Epidemiyolojik İçgörüler: Araştırmalar, anksiyete bozukluklarının çocukluk ve ergenlik döneminde en sık görülen bozukluklar arasında yer aldığını göstermektedir. Bu, genç bireylere uyarlanmış etkili değerlendirme ve tedavi stratejilerinin gerekliliğinin altını çizmektedir.
Değerlendirme Stratejiler: Hem araştırmaya dayalı hem de klinik olarak yararlı yöntemlere duyulan ihtiyacı vurgulayarak, çocukluk çağı kaygısı için çeşitli değerlendirme stratejilerini tartışmak, bu durumun kapsamlı bir şekilde anlaşılması için çok önemlidir.
Yapı Geçerliliği: Dile getirilen önemli bir endişe, şu anda tanımlandığı şekliyle kaygının yapı geçerliliğidir. Mevcut tanı kategorileri, yetişkin kaygısından farklı olabilen çocukluk kaygısının nüanslarını yeterince yakalayamayabilir. Bu, kaygının çocuklarda zaman içinde nasıl tezahür ettiğine ve geliştiğine dair daha fazla araştırma yapılmasını gerektirir.
Boylamsal İnceleme: Çocukluk çağı kaygısını incelemeye yönelik boylamsal bir yaklaşım, doğası hakkında daha derin bilgiler sağlayabilir ve değerlendirme yöntemlerini iyileştirmeye yardımcı olabilir. Çocuklar büyüdükçe kaygının nasıl değiştiğini anlamak, etkili müdahaleler geliştirmek için çok önemlidir.
Korku ve Kaygı Yönetimi İçin Uygulanabilecek Stratejiler
1. Psikoterapi:
Psikoterapi, anksiyete ve korkunun yönetiminde etkili bir yöntemdir. Terapiler aracılığıyla bireyler, korkularını ve kaygılarını anlamaya ve başa çıkma yöntemleri geliştirmeye yönelik destek alabilirler. Bilişsel davranışçı terapi (CBT), bu tür durumların yönetiminde yaygın olarak kullanılan bir tekniktir.
2. İlaç Tedavisi:
Korku ve anksiyete bozuklukları için ilaç tedavisi uygulanabilir. Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’lar) gibi ilaçlar, anksiyete belirtilerinin hafiflemesinde yardımcı olabilir. Ancak tedavi, bir uzman tarafından önerilmelidir.
3. Farkındalık ve Meditasyon:
Farkındalık ve meditasyon, anksiyete ve korkuların yönetilmesine yardımcı olabilir. Bu teknikler, kişilerin yaşadıkları duyguları gözlemlemelerine ve stresli durumlar karşısında daha sakin kalmalarına olanak tanır.
4. Fiziksel Aktivite:
Düzenli fiziksel aktivite, anksiyete belirtilerini azaltmada etkili olabilir. Egzersiz, endorfin salgılanmasını artırır ve stresin azalmasına yardımcı olur, bu da korku ve anksiyete ile başa çıkmada destek sağlar.
5. Destek Grupları:
Destek grupları, benzer deneyimler yaşayan bireylerin bir araya gelerek duygusal destek sağlamasına olanak tanır. Bu tür gruplar, yaşadıkları korku ve kaygı ile başa çıkma stratejilerini paylaşmalarına yardımcı olabilir.
Sonuç:
Korku ve kaygı duyguları, biz insanların tetikleyici unsurları olarak hayatımızda yer edinirken, bu duyguların yönetimi ve farkındalığı da bir o kadar önem arz etmektedir. Korku ve anksiyetenin doğru bir şekilde anlaşılması, bireylerin bu duygularla başa çıkma yollarını öğrenmelerine yardımcı olabilir ve uzun vadede psikolojik sağlığı olumlu yönde etkileyebilir. Bu nedenle, korku ve anksiyete gibi duygusal durumların tanınması, uygun stratejilerle yönetilmesi ve gerektiğinde profesyonel yardım alınması önemlidir. Bu yaklaşımlar, bireylerin yaşam kalitesini artırabilir ve duygusal olarak daha dengeli bir hayat sürmelerine katkı sağlayabilir.
Unutulmamalıdır ki, her insanın korku ve anksiyete yaşama şekli farklıdır ve bu duygulara verilen tepkiler de kişisel farklılıklar gösterir. Bu nedenle, bireylerin kendi duygusal deneyimlerini anlama ve uygun müdahale yöntemlerini seçme konusunda bilinçli olmaları gerekmektedir.
Kaynak
Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD) Eurasian Journal of Researches in Social and Economics (EJRSE) ISSN:2148-9963 www.asead.com ASEAD CİLT 6 SAYI 10 Yıl 2019, S 117-135 KORKU, KAYGI VE KAYGI (ANKSİYETE) BOZUKLUKLARI Dr. Öğr. Üyesi, CIIP Muzaffer ŞAHİN1
Daniel, W., McNeil., A.M., Vargovich., B.J., Ries., C.L., Turk. (2012). Anxiety and Fear. 161-168. doi: 10.1016/B978-0-12-375000-6.00027-6
Mc Candless R. B. (1967) Children and Adolescents: Behaviour and Development, New York: Halt Rinehart and Winston Inc.
Şahin, M. (2019). KORKU, KAYGI VE KAYGI (ANKSİYETE) BOZUKLUKLARI. Avrasya Sosyal Ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(10), 117-135.
Erskine, R. G.; Moursund, J.P; Trautmann, R.L. (1999) Beyond Empathy “A Therapy Contact in Relationship”, New York: Routledge.
Erskine, R. G.; Moursund (1988) Integratıve Psychotherapy in Action, London: Karnac Books Ltd.
Erskine, R. G. (2015) Relational Patterns, Therapeutic Presence “Concepts and Practice of Integrative Psychotherapy”, London: Karnac Books Ltd.
Neil McNaughton ,Jeffrey A. Gray 07 Mayıs 2024 (Oxford Üniversitesi Yayınları) – s. 497-514
Neil, McNaughton., Jeffrey, A., Gray. (2024). The treatment of anxiety and fear disorders. 497-514. doi: 10.1093/oso/9780198843313.003.0014
https://kidolog.com/blog/fobi-cesitleri-nelerdir-en-yaygin-fobiler-hangileridir/
Don Catherall’ın “Korku kaygısından nasıl farklı”
https://www.doktortakvimi.com/blog/korku-ve-kaygi-ayni-midir-aralarinda-bir-fark-var-midir
https://www.memorial.com.tr/hastaliklar/anksiyete-nedir-anksiyete-belirtileri-nelerdir
https://www.antalyapsikiyatri.com/psikoterapist-emine-filiz-uluhan/normal-anksiyete-ve-korku
https://www.psikonet.com/korku-ile-anksiyete-bunalti-arasindaki-fark-nedir_nedir-175.html
https://narekkarasu.com/korku-ile-kaygi-arasindaki-fark/
https://terappin.com/blog/anksiyete-nedir
https://www.psikologofisi.com/blog/anksiyete-atagini-basladigi-anda-bitirmenin-10-yolu
https://www.florence.com.tr/guncel-saglik/anksiyete-kaygi-bozukluklari
https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/kaygi-bozuklugu-ile-bas-etmek-icin-onemli-oneriler
https://www.insamer.com/tr/kaygi-ve-yonetimi_2885.htmlhttps://www.sehercakmak.com/blog/anksiyete-ve-depresyon-birlikteligihttps://www.medicana.com.tr/saglik-rehberi-detay/12073/anksiyete-nedir-tedavisi-nasil-yapilir
2003 yılında Mersin’de doğmuştur. Şu anda Bilecik’te Çocuk Gelişimi ve Aile Danışmanlığı bölümünde öğretim görmektedir. Lisans eğitimi sürecinde üniversite bünyesinde yer alan BİÇOK Topluluğunda Yönetim Başkanlığı görevini sürdürürken ; topluluk bünyesinde birçok gönüllülük çalışmalarında yer almış ve almaya devam etmektedir. Psikoloji bilimine duyduğu ilgi sayesinde akademik alanda bir kariyer planlaması çizerken aynı zaman da farklı alanlarla kişisel gelişim yolculuğunu sürdürmektedir. Yazı yazmak ve araştırma yapmak ise bu yolculukta onun en sevdiği duraklardan bir tanesi haline gelmişken şu anda farklı platformlarda içerik yazarlığına devam etmektedir. Kişisel gelişimi için her daim yeni çalışmalar içerisinde bulunup , yeni bilgiler ve donanım sahibi olmaya önem verir. Renklerini kaybetmeden ve akışa güvenerek yürüttüğü her işte Sıla olmaya biraz daha yaklaştığına inanır.
Yorum gönder