Unutulma Hakkı Nedir?

Hukuk

Unutulma Hakkı Nedir?

Teknolojinin ilerlemesiyle birtakım yeni insan hakları konuşulmaya başlanmıştır. Bunlardan biri de yeni nesil ve dördüncü kuşak haklardan biri olan unutulma hakkı olarak karşımıza çıkmaktadır. Unutulma hakkı, son yıllarda kullanımı ve önemi giderek artan kitle iletişim araçlarının varlığıyla daha da önem kazanmaktadır. Bu hak ile kişinin daha önceden yaşadığı bir olaya ilişkin yapılan yazılı, sözlü vs. birçok haberin meydana getirdiği mağduriyeti gidermek amaçlanmaktadır. 19. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17/6/2015 tarihli ve E.2014/4-56, K.2015/1679 sayılı kararında “Unutulma hakkı; üstün bir kamu yararı olmadığı sürece, dijital hafızada yer alan geçmişte yaşanılan olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, başkalarının bilmesini istemediği kişisel verilerin silinmesini ve yayılmasının önlemesini isteme hakkı olarak ifade edilebilir.” denmiştir.

AYM’nin 3 Mart 2016’da verdiği bireysel başvuru kararında bu hak için “Devletin bireye geçmişte yaşadıklarının başkaları tarafından öğrenilmesi engellenerek “yeni bir sayfa açma” olanağı verme hususunda bir sorumluluğu olduğu açıktır.” denerek açık bir şekilde devletin bu husustaki sorumluluğunu kabul etmiştir. AYM bir başka kararında da “Unutulma hakkı kişilerin manevi varlıklarını geliştirmelerine bir fırsat vermek açısından devletin pozitif yükümlülüğünün bir sonucudur.” demiştir.

Aşağıda unutulma hakkının kullanılma şartları örnek vermek suretiyle sayılmıştır:

  1. Haber konusu olayın veya durumun güncelliğini yitirmesi gerekir. Güncellik esasen subjektif bir mefhum olup yere, zamana, mekana göre değişmektedir. Burada ortalama bir subjektiflik göz önüne alınır. Örneğin trafik kazasında hayatını kaybeden birine ilişkin bir haberin, unutulma hakkı çerçevesinde kaldırılması istenebilir. Ancak yıllar önce yaşanmış olmasına rağmen kamuoyu nezdinde hala ilgi çeken olayların unutulma hakkı çerçevesinde kaldırılması istenemeyecektir. Dolayısıyla unutulma hakkının diğer bir şartı da söz konusu olayın kamuoyu nezdinde artık ilgi çekici olmamasıdır.
  2. Haber konusu olay veya durumun internette varlık göstermesine ilişkin herhangi bir kamu yararı bulunmamalıdır. Örneğin ülke çapında faaliyet gösteren bir suç örgütünün eylemleriyle ilgili bir haberin, kamu yararı bulunması dolayısıyla, internet aleminden kaldırılması talep edilemeyecektir. Aynı şekilde rüşvet, taciz gibi bilinmesinde kamu yararı bulunan suçlara ilişkin haberler de bu hak kapsamında değerlendirilemeyecektir.
  3. Söz konusu haber veya olayın öznesi bir çocuksa çocuğun üstün yararı ilkesi gereği unutulma hakkını somut olayda varlığından bahsedilebilecektir. Bu da yine yukarıda bahsedilen kamu yararı ilkesi ile açıklanabilir.

Unutulma hakkının kullanılabilmesi için öncelikle ilgili haberin veya olayın unutulacak seviyeye gelmiş olması, bunun için de vakanın üzerinden makul bir sürenin geçmesi gerekir. Bu makul süre kesin bir süre olmayıp somut olayın özelliklerine göre belirlenir. Makul süreye ilişkin bazı yargı kararları özet şekilde verilmiştir:

  1. “Mersin’de bir TIR’da 62 kilogram miktarında eroin ele geçirildiği olay nedeniyle aranan kişilerden biri hakkındaki haber, aradan 14 yıllık bir sürenin geçmesi nedeniyle internetten kaldırılmalıdır.” (Y19CD-K.2021/1700)
  2. “Başvuranlar hakkında 2019 yılında açılan kamu davasının 2020 yılında beraat hükmüyle sonuçlandığı ve kesinleştiği, başvuranların kesinleşmeyi müteakiben haklarında yapılan bu haber sitelerindeki yayınlara, kişilik haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle erişimin engellenmesi talebiyle başvurmuşlardır. 1 yıllık süre unutulma hakkı kapsamında erişimin engellenmesi için yeterli bir süre değildir.” (Y19CD-K.2021/2773)
  3. “İnternet yayınlarının 2018 yılında meydana gelen bir olay hakkında yapıldığı ve internetten kaldırma başvurusunun ise 2020 yılında yapıldığı, aradan 2 yıl geçtiği, habere konu kişinin, ünlü bir ailenin kızı ve model olması ve sosyete hayatında tanınmışlığı göz önüne alındığında toplumun habere olan ilgisinin halen devam etmesi nedeniyle unutulma hakkı kapsamında değerlendirilemeyecek olan habere erişimin engellenmesi talebinin reddine karar verilmelidir.” (Y19CD-K.2021/1703)
  4. “Haberin konusu olan avukatın topluma örnek nitelikte bir meslek sahibi olduğu, yerel ölçekte tanınan bir kişiliği olduğu, hakkında açılan kamu davasının nedeniyle unutulma hakkı kapsamında erişimin engellenmesi talep edildiği, haberin başvuru tarihine kadar geçen 4 yıla yakın süre yayında kaldığı, ancak bu sürenin unutulma hakkı kapsamında kişilik haklarına aykırılık doğurması için uzun bir süre olmadığına karar verilmiştir.” (Y19CD-K.2021/1701)

Sonuç olarak unutulma hakkı günümüz dünyasında oldukça önemi haiz bir haktır. Varlığı birçok yargı merciince tanınmış yeni nesil bir insan hakkıdır. Bunun önemi aslında kişisel veri kavramıyla da açıklanabilir. Çünkü ilgili haber veya olay yayınlanmasından itibaren kişisel verilerin korunması ilkesine tâbidir. Bu hakkın varlığının da aslında kişisel verilerin korunması ilkesinden doğduğu kanaatindeyim. Çünkü ilgili habere ilişkin kamu yararı ortadan kalkarsa bu sefer kişisel verilerin korunması kurumu devreye girer ve unutulma hakkı olarak vücut bulur. Yani kişisel verilerin korunması ile unutulma hakkı arasında bir korelasyon olduğunu söyleyebiliriz.

KAYNAKÇA

  1. https://barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/internetten-unutulma-hakki-ve-icerigin-haberin-kaldirilmasi.html
  2. https://tarlan.blog/2021/08/31/unutulma-hakki-kapsaminda-kurulun-yayinladigi-kriterler/#:~:text=Yeni%20nesil%20ve%20d%C3%B6rd%C3%BCnc%C3%BC%20ku%C5%9Fak,tarihsel%20geli%C5%9Fimini%20ve%20%C3%B6nemini%20aktarm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1k.
  3. https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2013/5653?KelimeAra%5B%5D=unutulma+hakk%C4%B1#:~:text=Unutulma%20hakk%C4%B1%3B%20%C3%BCst%C3%BCn%20bir%20kamu,isteme%20hakk%C4%B1%20olarak%20ifade%20edilebilir.&text=21.

 

İlgili Gönderiler

Yorum gönder