Liberal demokratik ülkelerde her vatandaşın oy kullanma hakkı vardır; bu hak, kamuoyunu ifade etmenin ve siyasi sistem içinde temsilin sağlanmasının temel bir aracıdır. Oy verme eyleminin demokrasinin varlığı ve işleyişi açısından merkezi bir öneme sahip olduğu ileri sürülebilir. Buna bağlı olarak demokratik sistemler, halkın iradesini yansıtmak amacıyla ülkeye bağlı olarak genellikle dört ya da yedi yılda bir düzenli aralıklarla seçimler gerçekleştirir. Ancak kamuoyunun etkili bir şekilde aktarılması ve politikaya dönüştürülmesi için, seçmen kitlesinin kolektif çıkarlarını temsil edebilecek kurumsal aktörlerin bulunması gerekir. Bu ihtiyaç, seçmenlerinin görüş ve ihtiyaçlarını savunmak ve yönetmek amacıyla seçimlerde rekabet eden siyasi partilerin ortaya çıkmasına yol açar (Marsh & Stoker, 2010; Sartori, 2005). Edmund Burke’ün (1770) belirttiği gibi: “Bir parti, üzerinde hemfikir oldukları belirli bir ilke doğrultusunda ortak çabalarıyla ulusal çıkarı ilerletmek için bir araya gelmiş insan topluluğudur.” (Skjönsberg, 2021). Dolayısıyla partiler yalnızca siyasi rekabet araçları değil, aynı zamanda demokratik yönetişimde kamu iradesini örgütleyen ve ifade eden temel araçlardır. Ayrıca seçimler, yalnızca otoriteyi meşrulaştırma mekanizması olarak değil, aynı zamanda kamuoyunun eğilimlerini ve siyasi katılım düzeyini gösteren bir barometre olarak da işlev görür. Bu bağlamda, Almanya’daki son Bundestag seçimi değerlendirme için değerli bir örnek sunmaktadır. Aşağıdaki bölümde, Bundestag seçiminin resmi sonuçlarını sunacak ve ardından sonuçlara ilişkin kişisel analizimi ve görüşümü ortaya koyacağım.

Federal Seçim Sonuçları

Açıklamaya başlamak gerekirse, Alman Bundestag’ı karma üyeli nispi temsil sistemiyle seçilir; bu sistem hem doğrudan hem de oransal oylamayı birleştirir. Her seçmen iki oy kullanır: Erststimme (ilk oy), yerel seçim çevresindeki doğrudan adayı seçmek için kullanılır ve en çok oyu alan aday çoğunluk sistemi (first-past-the-post; basit çoğunluk sistemi) yoluyla Bundestag’da bir sandalye kazanır. Zweitstimme (ikinci oy) ise bir siyasi parti için kullanılır ve her partinin parlamentoda elde edeceği toplam sandalye oranını belirler. Erststimme (ilk oy) yerel temsili sağlarken, Zweitstimme (ikinci oy) ülke genelindeki parti desteğine dayalı oransal temsili garanti eder. Bununla birlikte, Almanya’daki genel parti tercihlerini değerlendirmek amacıyla Zweitstimme (ikinci oy) sonuçlarını analiz edeceğim; çünkü bu oy, Bundestag’daki sandalyelerin oransal dağılımını belirler ve seçmen kitlesinin genel siyasi yönelimini yansıtır (Bayraktarlı, 2017). İncelemek gerekirse, temel partiler şunlardır: Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) (Almanya Sosyal Demokrat Partisi), Christlich Demokratische Union ve onun Bavyera’daki kardeş partisi Christlich-Soziale Union (CDU/CSU, birlikte “Die Union” (Birlik) olarak bilinir), Bündnis 90/Die Grünen (GRÜNE) (Yeşiller), Freie Demokratische Partei (FDP) (Hür Demokrat Parti), Alternative für Deutschland (AfD) (Almanya için Alternatif), Die Linke (Sol Parti) ve yakın zamanda kurulan Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW) (Federal Returning Officer, 2025).

Bu seçim sonuçları, Federal Seçim Yetkilisi’nin resmî internet sitesinden (Der Bundeswahlleiter) alınmıştır ve atıfta bulunulan resmî olarak yayımlanmış PDF belgesinde dokümante edilmiştir.

¹ Ergebnisse – Die Bundeswahlleiterin

Sitzverteilung: Red (SPD)= 120 seats, Grey (CDU)=164 seats, Green (BÜNDNIS 90 / DIE GRÜNEN)= 85 seats, Blue (AFD)=152, Dark-blue (CSU) seats = 44 seats, Purple (Die Linke) =64.

Difference to 2021: SPD = -86 seats,

CDU = + 12

BÜNDNIS 90 / DIE GRÜNEN = -33 AFD = + 69

CSU = -1

Die Linke = + 25

² BBC News, 2025

Sonuçların Analizi

Sonuçların ilk göstergesine baktığımızda, AfD’nin 2021 seçimine kıyasla oylarını yaklaşık +%10,4 artırarak ikiye katladığı ve parlamentodaki ikinci büyük parti hâline geldiği açıkça görülmektedir. Daha geniş bir perspektiften bakıldığında ise Almanya’nın, ülkenin Doğu ve Batı olarak bölündüğü Demir Perde dönemindeki Soğuk Savaş yıllarına geri dönmüş gibi olduğu söylenebilir. Seçim sonuçlarında tam olarak bu tablo gözlemlenmektedir. Bu durum, ülkenin daha kutuplaşmış ve kırılgan hâle geldiği şeklinde yorumlanabilir. Dahası, bu yönde ilerleme devam ederse Almanya’nın egemenliği sorgulanabilir ve Soğuk Savaş dönemi yeniden yaşanabilir mi sorusu akıllara getiriyor (BBC News, 2025).

Örneğin, Alice Weidel’in partisinin dış politika yaklaşımı, Rusya’ya yönelik yaptırımların kaldırılmasını ve yeniden iyi ilişkiler kurulmasını içermektedir. Ayrıca Almanya’nın tarafsız olması ve askeri olarak çatışmaya dâhil olmaması gerektiğine inanmaktadır. Bunun yanında NATO’nun genişlemesi kabul edilebilir değildir (Alternative für Deutschland, 2017). Özellikle Doğu’daki üç eyalette; Thuringia, Saxony ve Saxony-Anhalt sağ popülist ve aşırı sağ olarak nitelendirilen Alternative für Deutschland (AfD) baskın destek görmektedir. Haritanın geri kalan kısmı ise daha liberal ve demokratik değerleri temsil eden siyah ve kırmızı renklerle gösterilmektedir.

İlginç olan, kutuplaşmanın yalnızca eyaletler arasındaki bölünmede değil, aynı zamanda genç nesil arasında da görülmesidir. Özellikle 18–24 yaş arası seçmenler, Alternative für Deutschland (AfD) ve Die Linke gibi aşırı sağ veya sol partilere, Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) ve Christlich Demokratische Union / Christlich-Soziale Union (CDU/CSU) gibi ana akım partiler yerine oy vermiştir (Al Jazeera, 2025). Bu durum, genç kuşakların orta ve ileri yaştaki nesillere kıyasla farklı düşündüğünü ve geleneksel anlayıştan ziyade yeni politika sonuçları aradığını göstermektedir. Bir diğer bakış açısına göre ise CDU adayı Friedrich Merz, Angela Merkel’in merkezci çizgisinden uzaklaşarak daha sağ eğilimli pozisyonlara sessizce sinyal vermiştir; bu da genç seçmenleri hayal kırıklığına uğratmıştır. Göçmenler bağlamında ise seçmenlerin, AfD seçmenlerini dengelemek amacıyla sol partilere yöneldiği görülmektedir. Bu durum, seçmenlerin aşırı partilere oy vererek siyasi manzarayı bölmesinin bir nedeni olabilir (BBC News, 2025; Otte, 2025).

Dikkat çekici bir diğer nokta, Almanya’nın %82,5 ile en yüksek seçmen katılım oranlarından birini yaşamış olmasıdır (Zeier & Grün, 2025). Daha önce de belirtildiği gibi, seçim kampanyası sürecinde göç ve iltica politikaları konusunda yüksek düzeyde bir kutuplaşma atmosferi vardı. Dolayısıyla her iki taraftaki seçmenler de oy kullanmaya istekliydi; bu da aralarındaki çatışmayı göstermektedir. Bir diğer neden ise ekonomi ve güvenlik alanındaki iç siyasi istikrarsızlık olarak görülebilir.

Sonuçlara bakıldığında, seçmenlerin “Ampel Koalisyonu”nu (SPD, FDP, Bündnis 90/Die Grünen) cezalandırdığı görülmektedir. Şansölye Olaf Scholz (SPD), FDP lideri ve Maliye Bakanı Christian Lindner’in görevden alınmasını talep etmiştir. Buna karşılık FDP, tüm bakanlarını federal kabineden çekmiştir. FDP’nin bu tutumu her iki partiye de zarar vermiştir. Özellikle 2021 seçimleriyle karşılaştırıldığında, SPD’nin oyu -%9,3 düşmüş, FDP ise -%7,1 gerilemiştir. 2021 Federal Seçimi’nde FDP’nin oy oranı %11,5’ti; şimdi ise Bundestag’daki %5’lik seçim barajını dahi aşamamıştır. Bu durum, seçmenlerin FDP’yi parlamentodan çıkararak verdikleri güçlü bir cezayı göstermektedir. Buna karşılık, 2024 yılında eski Die Linke üyesi Sahra Wagenknecht tarafından kurulan Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW), %5’lik seçim barajını kıl payı kaçırarak ikinci oyların %4,9’unu almıştır. Genel olarak benim görüşüme göre bu seçimde kazananlar; AfD ve BSW olmuştur. Öte yandan, koalisyonun dağılmasıyla birlikte kaybedenler ise SPD ve FDP’dir (Federal Returning Officer, n.d.).

Kaynakça:

Al Jazeera. (2025, February 25). How AfD & The Left won the German youth vote. https://www.aljazeera.com/news/2025/2/25/how-afd-the-left-won-the-german-youth-vote

Alternative für Deutschland (AfD). (2017, April 12). Manifesto for Germany: The political programme of the Alternative for Germany. https://www.afd.de/wp-content/uploads/2017/04/2017-04-12_afd-grundsatzprogramm-englisch_web.pdf

Bayraktarlı, İ. Y. (2017). Federal Almanya Cumhuriyeti seçim sistemi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 143–170. https://izlik.org/JA73HX46TS

BBC News. (2025, February 24). Five key takeaways from the German election.

https://www.bbc.com/news/articles/cx29wlje6dno

Deutsche Welle (DW). (2025, February 27). German election results explained in graphics.

https://www.dw.com/en/german-election-results-explained-in-graphics/a-71724186

Deutscher Bundestag. (n.d.). Elections.

https://www.bundestag.de/en/parliament/elections/elections

Deutscher Bundestag. (n.d.). Homepage. https://www.bundestag.de/en

Federal Constitutional Court. (2024, July 19). Constitutional complaint against Bundestag electoral law partially successful. https://www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Pressemitteilungen/EN/2024/bvg24-064.html

Federal Returning Officer. (2025). Information booklet no. 3: Procedure for nominating candidates. https://bundeswahlleiterin.de/dam/jcr/5316c01c-8a1e-44d0-8075-eab495f466b6/btw25_heft3.pdf

Federal Returning Officer. (2025, June 28). Bundestag election 2025: 1,561 candidates admitted. https://bundeswahlleiterin.de/en/info/presse/mitteilungen/bundestagswahl-2025/13_25_wahlbewerber.html

Federal Returning Officer. (n.d.). Results of the Bundestag election 2025.

https://bundeswahlleiterin.de/bundestagstagen/2025/ergebnisse.html

Federal Statistical Office. (2025, June 18). Press release no. 223 from 18 June 2025.

https://www.destatis.de/DE/Presse/Pressemitteilungen/2025/06/PD25_223_14.html

Marsh, D., & Stoker, G. (Eds.). (2010). Theory and methods in political science (3rd ed.). Palgrave Macmillan. https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781446206812_A24010454/preview-9781446206812_A24010454.pdf

Otte, J. (2025, February 24). A country divided: Five key takeaways from the German election. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2025/feb/24/a-country-divided-five-key-takeaways-from-the-german-election

Sartori, G. (2005). Parties and party systems: A framework for analysis (ECPR Press Classics). European Consortium for Political Research Press. https://nnty.fun/downloads/books/TAEL/HUMANITIES/POLITICS/BUREAUCRACY/Partie s%20and%20Party%20Systems.%20A%20Framework%20for%20Analysis%20-

%20European%20Consortium%20for%20Political%20Research%20Press.%20%28ECPR%2 0Press%20Classics%29%20Giovanni%20Sartori%20%282005%29.pdf

Skjönsberg, M. (2021). Burke’s thoughts on the cause of the present discontents. In The persistence of party: Ideas of harmonious discord in eighteenth-century Britain (pp. 253–276). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108894500.012